Kaşıntı sadece cilt sorunu değil: Psikolojik nedenler

İstanbul’da Klinik Psikolog Cumali Aydın, kaşıntının yalnızca deriyle sınırlı bir sorun olmadığını, stres ve duygusal durumlarla doğrudan ilişkili olduğunu söyledi. Aydın, stres altında salgılanan kortizol başta olmak üzere hormonların bağışıklık sistemi ve deri bariyerini etkileyerek egzama kaynaklı kaşıntıyı tetikleyebileceğini veya şiddetlendirebileceğini belirtti. Buna karşılık yoğun kaşıntının kişinin ruh halini bozup sinirlilik, karamsarlık ve öfke gibi duyguları artırdığını ifade eden Aydın, bu etkileşimin kaşıntının sadece cilt sorunu olarak ele alınmaması gerektiğini ortaya koydu. Bu nedenle tedavi planlarında hem dermatolojik hem de psikolojik müdahalelerin eş zamanlı düşünülmesi gerektiğini vurguladı.

Kaşıma döngüsü nasıl otomatikleşiyor?

Aydın, kaşıma eyleminin beyinde kısa süreli bir rahatlama sağlayıp ödüllendirildiğini, bunun dopamin salımıyla pekişerek davranışın tekrarını desteklediğini anlattı. Kaşıma deride mikrotravmalara yol açarak inflamasyonu ve yeni kaşıntı ataklarını tetikliyor; böylece kaşıntı–kaşıma–daha çok kaşıntı şeklinde bir kısır döngü oluşuyor. Uzman, kronik kaşıntı yaşayan kişilerde ödül ve motor bölgelerinin aşırı aktivasyonunun dürtü kontrolünü zorlaştırdığına dikkat çekti ve utanç ile suçluluk duygularının da döngüyü yeniden tetikleyebileceğini söyledi.

Psikoterapinin rolü ve tedavi yaklaşımı

Psikoterapi, bu döngünün duygusal ve davranışsal bileşenlerine müdahale ederek semptomların azalmasına yardımcı olabiliyor. Aydın, bilişsel-davranışçı terapi (BDT) gibi yaklaşımların, kaşıma dürtüsünü tetikleyen düşünce ve duyguların farkına varılmasını sağladığını ve kişinin alternatif başa çıkma stratejileri geliştirmesine yardımcı olduğunu belirtti. Tedavi sürecinde hedefin kişiyi suçlamak değil, kaşıma davranışını tetikleyen iç ve dış etkenleri saptayıp hem cilde hem ruh sağlığına yönelik eş zamanlı müdahaleler uygulamak olduğunu vurguladı. Son olarak, Aydın hastalara hekim ve psikolog iş birliğiyle bireysel ihtiyaçlara göre planlanan tedavi programlarının daha etkili sonuç verdiğini söyledi.